Dù nhìn tổng thể, ngân hàng vẫn tuân thủ các quy định quan trọng như lãi suất, tỷ giá hay phòng chống rửa tiền, nhưng các sai sót lại tập trung vào những khâu “cốt lõi” – nơi trực tiếp quyết định chất lượng tín dụng. Cụ thể, công tác thẩm định và phê duyệt cho vay tại một số đơn vị còn tiềm ẩn rủi ro; hồ sơ tín dụng chưa được thu thập đầy đủ theo quy định; hoạt động kiểm tra, giám sát sau giải ngân chưa thực sự chặt chẽ.
Đáng chú ý, những tồn tại này không mang tính đơn lẻ mà xuất hiện ở nhiều khâu trong quy trình, từ tiếp cận khách hàng, đánh giá năng lực tài chính đến kiểm soát mục đích sử dụng vốn. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở sai sót nghiệp vụ riêng lẻ, mà phản ánh dấu hiệu của lỗ hổng trong việc tổ chức thực thi quy trình nội bộ.
Tại một số chi nhánh, cơ quan thanh tra còn ghi nhận các vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động tín dụng, dù đã hết thời hiệu xử phạt. Bên cạnh đó là những sai sót trong hạch toán, phân loại khách hàng và theo dõi rủi ro – các yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tài sản và khả năng kiểm soát nợ xấu nếu không được khắc phục kịp thời.
Nguyên nhân được xác định đến từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan, trong đó nổi bật là việc cập nhật quy trình nội bộ chưa theo kịp quy định mới, cùng với sự thiếu chặt chẽ trong công tác kiểm tra, giám sát của một số bộ phận và cá nhân liên quan.
Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm siết chặt kỷ luật tín dụng, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Trọng tâm là tăng cường kiểm tra sau cho vay – khâu vốn được xem là “tuyến phòng thủ cuối cùng” nhưng lại dễ bị buông lỏng trong thực tế.
Câu chuyện tại Public Bank Việt Nam một lần nữa cho thấy, trong hoạt động ngân hàng, rủi ro không chỉ đến từ chính sách hay thị trường, mà phần lớn nằm ở chất lượng thực thi. Khi các quy trình không được kiểm soát chặt chẽ đến từng chi tiết, những sai sót nhỏ hoàn toàn có thể tích tụ thành rủi ro lớn đối với toàn hệ thống.
